Phạm Thành Long và bài học khởi nghiệp – kinh doanh thực tế

Khi khởi nghiệp không còn là câu chuyện “thiếu cố gắng”

Có một giai đoạn tôi rất hay tự hỏi mình một câu: “Rốt cuộc mình đang sai ở đâu?” Không phải vì tôi lười. Không phải vì tôi thiếu học hỏi.

Tôi học rất nhiều:

• học kinh doanh

• học quản lý đội nhóm

• học phát triển bản thân

• học đủ các cách làm kinh doanh được chia sẻ trên sách, hội thảo, khóa học

Nhưng càng học, tôi lại càng rối.

• Biết nhiều hơn, nhưng quyết định khó hơn

• Làm nhiều hơn, nhưng không nhẹ hơn

• Đội nhóm có, nhưng tôi vẫn là người gánh chính

Nếu bạn đang:

• khởi nghiệp nhưng thấy mình bị cuốn vào vận hành

• kinh doanh nhưng không thoát ra được vai “người làm nhiều nhất”

• học rất nhiều mà vẫn thấy mình đứng yên

…thì rất có thể, bạn đang giống tôi của những năm trước.

2. Vì sao rất nhiều người khởi nghiệp, kinh doanh lại mắc kẹt ở đây?

Tôi quan sát thấy một điểm chung ở rất nhiều người làm kinh doanh – đặc biệt trong F&B:

Chúng ta học rất nhiều, nhưng học sai thứ tự

Phần lớn người mới khởi nghiệp:

• học bán hàng trước

• học marketing trước

• học chiến lược tăng trưởng trước

Trong khi chưa từng làm rõ:

• vai trò của mình trong doanh nghiệp là gì

• doanh nghiệp cần mình ở vị trí nào

• đội nhóm vận hành dựa vào người hay dựa vào hệ thống

Chúng ta nhầm lẫn giữa “nhiệt huyết” và “năng lực lãnh đạo”

Rất nhiều người tin rằng:

“Mình làm nhiều thì đội nhóm sẽ theo.”

Nhưng thực tế:

• bạn làm nhiều → đội nhóm quen dựa

• bạn quyết nhiều → đội nhóm không lớn lên

• bạn gánh nhiều → doanh nghiệp phụ thuộc vào bạn

Đó là lý do nhiều người:

• khởi nghiệp 5–7 năm vẫn chưa thoát khỏi việc nhỏ

• kinh doanh có doanh thu nhưng không có tự do

• đội nhóm đông nhưng thiếu chủ động

Vấn đề không nằm ở chăm hay không, mà nằm ở cách bạn định nghĩa vai trò của mình trong kinh doanh.

3. Người thầy đã khiến tôi dừng lại và nghĩ khác: Phạm Thành Long

Tôi không gặp Phạm Thành Long trong lúc đang “đỉnh cao”. Tôi gặp thầy khi đang rất mệt.

Thầy không bắt đầu bằng:

• chiến lược kinh doanh

• mô hình tăng trưởng

• hay công thức làm giàu

Câu hỏi đầu tiên thầy hỏi tôi là:

“Nếu em không có mặt, doanh nghiệp có vận hành được không?”

Câu hỏi này, nghe thì đơn giản. Nhưng với tôi lúc đó, nó giống như một cái gương.

Điều tôi quan sát từ thầy

Dù là luật sư Phạm Thành Long, diễn giả Phạm Thành Long, hay doanh nhân Phạm Thành Long, có một điểm rất nhất quán:

• Thầy không làm thay đội nhóm

• Thầy không vận hành bằng cảm xúc

• Thầy nói rất rõ về vai trò, kỷ luật, hệ thống

Thầy không dạy tôi “làm nhiều hơn”. Thầy dạy tôi đừng làm sai vai.

Một câu nói của thầy mà tôi nhớ rất lâu:

“Doanh nghiệp phụ thuộc vào bạn thì không thể phát triển bền.”

Từ đó, tôi bắt đầu nhìn lại toàn bộ cách mình khởi nghiệp và kinh doanh.

4. Những gì tôi thay đổi khi áp dụng tư duy đó vào F&B và đội nhóm

Tôi ngừng hỏi: “Làm sao để làm tốt hơn?”

Và bắt đầu hỏi:

• Việc này có nên do tôi làm không?

• Nếu tôi không làm, hệ thống có thay thế được không?

• Tôi đang giúp đội nhóm lớn lên hay đang vô tình giữ họ lại?

Tôi bắt đầu phân biệt rõ:

• Việc của người vận hành

• Việc của người quản lý

• Việc của người lãnh đạo

Khi tôi thay đổi cách nhìn đó, mọi thứ chậm lại lúc đầu, nhưng về sau nhẹ đi rất nhiều.

5. 5 bài học thực tế tôi rút ra (và bạn có thể áp dụng)

1. Khởi nghiệp không cần bạn làm giỏi hơn, mà cần bạn rõ vai hơn

Rất nhiều người nghĩ:

“Tôi phải giỏi hơn nhân viên.”

Thực tế:

Bạn cần rõ vai hơn nhân viên.

Rõ vai thì mới giao việc, giao quyền và xây đội nhóm được.

2. Kinh doanh bền không chạy bằng cảm xúc cá nhân

Cảm xúc:

• lên xuống

• mệt mỏi

• bốc đồng

Hệ thống thì không.

Nếu doanh nghiệp của bạn phụ thuộc vào trạng thái của bạn → đó là rủi ro lớn nhất trong kinh doanh.

3. Đội nhóm không lớn khi người đứng đầu làm thay

Bạn làm càng nhiều:

• đội nhóm càng chờ

• hệ thống càng yếu

Phát triển đội nhóm bắt đầu từ việc bạn chấp nhận buông đúng chỗ.

4. Phát triển bản thân không phải học thêm, mà là tháo bớt

Có giai đoạn tôi học rất nhiều nhưng không áp dụng được. Vì đầu tôi quá đầy.

Thầy giúp tôi hiểu:

Phát triển bản thân đôi khi là bỏ bớt vai trò không cần thiết.

5. Cách làm kinh doanh quyết định chất lượng cuộc sống của bạn

Nếu cách bạn làm kinh doanh:

• buộc bạn phải có mặt liên tục

• khiến bạn không thể nghỉ

• làm bạn luôn căng

Thì dù doanh thu có cao, đó vẫn là một mô hình không bền.

6. Checklist để bạn tự soi lại mình

Bạn có thể dành vài phút trả lời thật:

• ☐ Tôi đang khởi nghiệp hay chỉ đang tự tạo việc cho mình?

• ☐ Doanh nghiệp của tôi vận hành bằng hệ thống hay bằng sự có mặt của tôi?

• ☐ Đội nhóm có thể ra quyết định khi tôi vắng mặt không?

• ☐ Tôi học để làm tốt hơn hay để thoát khỏi việc phải làm?

• ☐ Cách làm kinh doanh hiện tại đang nuôi hay bào mòn tôi?

Không cần trả lời đúng. Chỉ cần trả lời thật.

7. Gợi ý đọc tiếp (link nội bộ)

Nếu bạn đang làm F&B và muốn:

• xây mô hình kinh doanh không phụ thuộc vào chủ

• phát triển đội nhóm bền

• chuẩn bị cho giai đoạn nhượng quyền

Bạn có thể đọc thêm bài trụ cột về tư duy hệ thống trong F&B và cách xây mô hình kinh doanh không phụ thuộc vào người sáng lập để nối mạch nội dung này.

Lời kết

Tôi không viết bài này để nói rằng ai cũng cần một người thầy. Tôi viết vì đã từng rất bế tắc, và may mắn là có người giúp tôi đổi cách nhìn. Nếu phải gói gọn điều tôi học được từ Phạm Thành Long trong một câu, thì đó là:

Khởi nghiệp và kinh doanh không phải là gồng giỏi hơn,
mà là xây đúng vai – đúng hệ – đúng cách làm.

Nếu bài viết này khiến bạn dừng lại và nghĩ khác đi một chút, thì với tôi, nó đã đủ giá trị.

Bài tiếp theo: Luật sư Phạm Thành Long và bài học “đừng để cái sai nhỏ trở thành thói quen” trong kinh doanh