Mở quán hiệu quả không bắt đầu từ mặt bằng đẹp: Bài học khởi nghiệp F&B từ hành trình bán hàng rong của Nguyễn Đình Kiên
Khi nói đến mở quán hiệu quả, rất nhiều người chuẩn bị khởi nghiệp F&B thường bắt đầu bằng những câu hỏi quen thuộc. Nên thuê mặt bằng ở đâu? Cần bao nhiêu vốn? Chọn mô hình kinh doanh F&B nào để nhanh có dòng tiền?
Những câu hỏi này hoàn toàn hợp lý. Tuy nhiên, chúng mới chỉ chạm vào phần bề mặt. Trong thực tế, rất nhiều quán ăn vẫn phải đóng cửa sau một thời gian ngắn. Điều đó xảy ra ngay cả khi món ăn không tệ và vị trí không quá xấu.
Khi ấy, người chủ thường bắt đầu hoài nghi. Mở quán ăn có lời không? Hay F&B vốn dĩ là ngành rủi ro?
Câu trả lời thường không nằm ở ngành. Nó nằm ở tư duy làm chủ.
Tư duy này thể hiện rất rõ trong hành trình của Nguyễn Đình Kiên. Anh được biết đến như “vua đệm ngủ” và nội thất trên đất Lào. Nhưng trước khi có vị thế ấy, anh từng đi bán hàng rong. Anh từng bị chiếm dụng vốn. Có lúc, anh phải chạy xe máy đi thu từng đồng nợ.
Câu chuyện ấy nghe có vẻ rất xa kinh doanh ẩm thực. Nhưng nếu nhìn kỹ, bạn sẽ thấy nhiều bài học cực kỳ gần cho người đang chuẩn bị mở quán.
Bắt đầu từ con số không và lợi thế của việc đi chậm
Nguyễn Đình Kiên sang Lào sau khi học xong cấp ba. Khi ấy, anh không có nhiều vốn. Anh cũng không có kinh nghiệm kinh doanh bài bản. Những ngày đầu, anh đi bán xoong nồi bát đĩa khắp các con ngõ nhỏ.
Công việc đó không hề nhẹ nhàng. Bị từ chối là chuyện xảy ra mỗi ngày. Có hôm, anh bán được rất ít. Nhưng đổi lại, anh học được điều quan trọng nhất của kinh doanh: hiểu thị trường từ thực tế.
Anh quan sát cách người dân Lào mua hàng. Anh hiểu họ chi tiền như thế nào. Anh dần nhận ra rằng kinh doanh không bắt đầu từ ý tưởng lớn. Nó bắt đầu từ việc giải quyết một nhu cầu rất cụ thể.
Trong khởi nghiệp kinh doanh F&B, rất nhiều người bỏ qua bước này. Họ bắt đầu bằng concept. Họ đầu tư vào hình ảnh. Nhưng họ chưa từng đứng ở vị trí của khách hàng.
Chọn đúng ngành để đi đường dài
Sau một thời gian buôn bán, Nguyễn Đình Kiên nhận thấy nhu cầu về đệm ngủ và nội thất ngày càng tăng. Đây không phải mặt hàng bán nhanh. Nhưng nó gắn với đời sống gia đình và nhu cầu ổn định.
Anh bắt đầu nhập hàng nhiều hơn. Anh mở kho nhỏ. Anh chuyển từ bán lẻ sang bán buôn. Quyết định này không giúp anh giàu nhanh. Nhưng nó tạo nền tảng bền vững.
Trong mô hình kinh doanh F&B, điều này có ý nghĩa rất lớn. Nhiều người mở quán vì thấy món đó đang hot. Nhưng món hot rồi sẽ nguội. Quán muốn sống lâu phải gắn với thói quen tiêu dùng lặp lại.
Mở quán hiệu quả không phải là chạy theo trào lưu. Đó là chọn đúng thứ khách hàng vẫn cần sau nhiều năm.
Khủng hoảng nợ và bài học sống còn về dòng tiền
Giai đoạn 2010–2017 là thử thách lớn nhất của Nguyễn Đình Kiên. Khi doanh nghiệp phát triển, anh buộc phải bán chịu cho khách. Phần lớn là người quen, người Việt làm ăn tại Lào. Không ít người đã chiếm dụng vốn. Có người còn bỏ trốn.
Có thời điểm, số nợ lên tới hàng chục tỷ đồng. Doanh nghiệp đứng bên bờ vực sụp đổ. Anh phải một mình chạy xe máy khắp các ngõ ngách để thu từng khoản nhỏ. Có ngày, cả ngày chỉ thu được vài trăm nghìn.
Giai đoạn này dạy anh một bài học rất đắt. Doanh thu cao không đồng nghĩa với an toàn. Dòng tiền mới là thứ quyết định sự sống còn.
Trong kinh nghiệm mở quán, sai lầm này xảy ra rất thường xuyên. Quán đông khách. Doanh thu nhìn có vẻ tốt. Nhưng tiền về chậm, trong khi chi phí thì đến đều. Cuối cùng, quán gục vì thiếu tiền mặt.
Góc nhìn của Thảo Tóc Ngắn: Quán không chết vì lỗ, mà vì không đủ sức chịu
Từ góc nhìn của Thảo Tóc Ngắn, có một nhận định rất đáng suy ngẫm. Theo chị, nhiều quán không chết vì lỗ nặng. Họ chết vì không đủ sức chịu đựng giai đoạn khó.
Quan sát hành trình của Nguyễn Đình Kiên, chị Thảo nhìn thấy sự bền bỉ hiếm có. Anh không bỏ cuộc khi bị chiếm dụng vốn. Anh cũng không chọn cách phá sản để làm lại từ đầu. Anh đối diện và đi tiếp.
Trong khởi nghiệp F&B vốn ít, sức chịu đựng quan trọng hơn ý tưởng. Một quán ăn nếu không chuẩn bị tâm lý cho giai đoạn vắng khách rất dễ gãy. Điều này xảy ra nhanh hơn nhiều người nghĩ.
Gia đình – điểm tựa tinh thần của người làm chủ
Năm 2014, Nguyễn Đình Kiên lập gia đình. Với anh, vợ con là điểm tựa tinh thần lớn nhất. Những lúc khó khăn, chỉ cần nhìn thấy nụ cười của con, anh có thêm động lực để bước tiếp.
Trong kinh nghiệm F&B, yếu tố gia đình thường ít được nhắc đến. Nhưng trên thực tế, nó ảnh hưởng rất lớn. Khi kinh doanh áp lực, nếu không có hậu phương vững chắc, người chủ rất dễ kiệt sức.
Một người mở quán hiệu quả không chỉ cần tính toán chi phí. Họ còn cần sự đồng thuận và thấu hiểu từ gia đình. Điều này giúp họ đủ sức đi đường dài.
Xây hệ thống thay vì đứng quầy mãi mãi
Sau khi vượt qua khủng hoảng, Nguyễn Đình Kiên không dừng lại ở việc “sống sót”. Anh bắt đầu nghĩ đến việc xây dựng hệ thống. Anh đầu tư kho bãi. Anh mở showroom. Anh phát triển mạng lưới đại lý khắp Lào.
Anh không chỉ bán sản phẩm. Anh xây dựng Sengvilay thành một hệ sinh thái. Doanh nghiệp không còn phụ thuộc vào một điểm bán lẻ hay một cá nhân.
Trong kinh nghiệm khởi nghiệp F&B, đây là bước chuyển rất quan trọng. Nhiều chủ quán bị kẹt ở việc đứng quầy mỗi ngày. Khi họ vắng mặt, quán yếu đi rõ rệt.
Mở quán hiệu quả trong dài hạn là biết lúc nào cần chuyển từ làm việc trong quán sang xây dựng hệ thống cho quán.
Bài học thực tế cho người chuẩn bị mở quán
Thành công không đến từ may mắn, mà từ sức chịu đựng
Nhìn lại hành trình của Nguyễn Đình Kiên, có thể thấy rất rõ rằng anh không đi lên nhờ may mắn hay thời thế ưu ái. Con đường anh đi là con đường của sự kiên trì, của những lựa chọn nhỏ nhưng đúng, và của khả năng chịu áp lực mà không phải ai cũng đủ sức gánh. Từ một người bán hàng rong trên đất khách, từng bị chiếm dụng vốn, từng phải đi thu nợ từng đồng, anh hiểu rất rõ cảm giác bất an khi dòng tiền cạn dần nhưng trách nhiệm thì ngày một lớn hơn.
Chính trải nghiệm đó tạo ra một nền tảng tư duy rất khác. Anh không nhìn kinh doanh bằng con mắt hào nhoáng, mà nhìn bằng thực tế trần trụi. Làm ăn không phải lúc nào cũng thuận lợi. Có những giai đoạn, chỉ cần một quyết định sai là phải trả giá rất lâu. Vì thế, anh học cách đi chậm, quan sát kỹ và không bao giờ đánh cược tất cả vào một bước đi duy nhất.
Bắt đầu thấp để còn đủ tỉnh táo mà học
Với những người đang chuẩn bị khởi nghiệp, đặc biệt là khởi nghiệp F&B, đây là bài học cực kỳ quan trọng. Rất nhiều người mở quán với tâm thế đánh nhanh thắng nhanh. Họ muốn quán đông ngay, muốn có lời sớm, và muốn thấy kết quả chỉ sau vài tháng. Nhưng thực tế của ngành này hiếm khi diễn ra như vậy.
Bắt đầu thấp giúp người chủ còn đủ tỉnh táo để học. Học cách hiểu khách hàng thật sự là ai. Học cách vận hành quán trong những ngày vắng khách. Học cách đối diện với chi phí phát sinh mà không hoảng loạn. Khi bắt đầu thấp, sai lầm vẫn đau, nhưng chưa đến mức khiến người chủ không thể đứng dậy làm lại.
Dòng tiền quan trọng hơn doanh thu
Một trong những bài học lớn nhất từ hành trình của Nguyễn Đình Kiên nằm ở dòng tiền. Rất nhiều quán không chết vì lỗ nặng, mà chết vì cạn tiền quá sớm. Doanh thu có thể nhìn rất đẹp trên sổ sách, nhưng nếu tiền không về kịp, quán vẫn không thể tồn tại.
Kiểm soát dòng tiền không phải là việc của kế toán, mà là trách nhiệm trực tiếp của người làm chủ. Khi mở quán, người chủ cần biết rõ tiền vào – tiền ra mỗi ngày. Họ cũng cần giữ cho mình một khoảng an toàn để xoay xở khi tình huống xấu xảy ra. Đây là điều giúp quán không “chết bất ngờ”.
Sức bền tinh thần quyết định quán sống được bao lâu
Tiền bạc quan trọng, nhưng chưa phải tất cả. Điều quyết định quán đi được bao xa chính là sức bền tinh thần của người chủ. Có những ngày quán vắng, nhân sự mệt mỏi, chi phí dồn dập, và người chủ là người duy nhất không được phép gục xuống.
Nếu không chuẩn bị tâm lý cho những giai đoạn như vậy, rất dễ bỏ cuộc chỉ vì cảm giác quá tải. Sức bền này không tự nhiên mà có. Nó được hình thành từ việc chấp nhận rằng kinh doanh là một hành trình dài, có lúc đi lên, có lúc đi ngang, và có lúc phải đi chậm lại để không ngã.
Khi câu hỏi “có lời không” chuyển thành tư duy dài hạn
Khi người chuẩn bị mở quán hiểu được những điều trên, câu hỏi “mở quán ăn có lời không” sẽ dần thay đổi. Nó không còn mang cảm giác lo lắng hay hoang mang. Thay vào đó, nó trở thành một câu hỏi chiến lược hơn.
Người chủ bắt đầu nghĩ đến việc làm sao để quán tồn tại qua năm đầu tiên. Làm sao để năm thứ hai tốt hơn năm thứ nhất. Và làm sao để bản thân vẫn còn đủ năng lượng để tiếp tục đi tiếp. Khi đó, tư duy mở quán hiệu quả mới thật sự hình thành, không phải bằng cảm xúc, mà bằng trải nghiệm và sự chuẩn bị.
Kết luận: Mở quán hiệu quả là mở bằng sức bền
Hành trình của Nguyễn Đình Kiên cho thấy một sự thật rất rõ ràng. Thành công không dành cho người bắt đầu lớn. Nó dành cho người không bỏ cuộc khi mọi thứ còn rất nhỏ.
Trong khởi nghiệp F&B, quán sống lâu không phải quán hoành tráng nhất. Đó là quán có người chủ đủ tỉnh táo, đủ kiên nhẫn và đủ sức chịu.
Nếu bạn đang chuẩn bị mở quán hiệu quả, hãy nhớ điều này:
Không quan trọng bạn bắt đầu ở đâu. Quan trọng là bạn có sẵn sàng đi tiếp đủ lâu hay không.
👉 Bài viết tiếp theo gợi ý:
Nguyễn Đình Kiên và bài học xây “xương sống vận hành” cho doanh nghiệp dịch vụ trên đất khách
